Dijital hizmet vergisine 'Trump' ayarı
- caner samancı
- 9 Oca
- 2 dakikada okunur
2020 yılından beri uygulamada olan dijital hizmet vergisinde %7,5 olan oran, Cumhurbaşkanına verilen yetkiye istinaden 25.12.2025 tarihli yayımlanan Resmi Gazete ile 2026 için %5, 2027 ve takip eden yıllar için %2,5 olarak güncellendi.
Son dönemde uygulanan enflasyonla mücadelenin kamu maliyesi ayağında alışageldiğimiz kamu gelirlerinin artırılmasına yönelik ardı ardına gelen düzenlemelerin aksine bu sefer kamu gelirlerini azaltıcı etkileri yönünden düzenleme dikkat çekiyor.
2026 yılında 12,5 Milyar TL vergi kaybı
Uygulamanın bütçe sonuçlarına baktığımızda 2024 yılında 20,9 Milyar TL, 2025 yılının 11. ayı itibariyle 29,4 Milyar TL vergi tahsilatı gerçekleştiğini, 2026 bütçe hedeflerinde ise bu rakamın 37,04 Milyar TL olarak belirlendiğini görüyoruz.
Cumhurbaşkanının maktu vergi oranının %2,5 oranında düşürülmesi yönünde verdiği kararın ise, yaklaşık 500 Milyar TL öngörülen işlem hacmi üzerinden 2026 yılı için beklenen vergi tahsilatının 12,5 Milyar TL azaldığını rakamsal olarak ifade edebiliriz.
Dijital hizmet vergisi neden getirildi?
Dijital hizmet vergisi uygulamasının getirilmesindeki maksat, verilen hizmetin türü ve niteliği itibariyle hizmet sağlayıcıların fiilen hizmetin verildiği ülkelerde işyeri veya ilgili ülkede işlerin yürütülmesini teminen temsilci bulundurulmasının elzem olmaması.
Ulusal vergi kanunlarında vergilendirme sürecinin henüz başında gerekli olan mükellefiyet tesisinin kanunda öngörüldüğü şekilde (işyeri ve/veya daimi temsilci) gerçekleşmemiş olması, diğer tüm vergi mevzuatını boşa çıkarıyor.
Bu noktada hükümetlerin global teknoloji devlerine kendi ülkelerinde mükellefiyet tesis ettirilmesine yönelik çağrıları, bu çağrıya cevap verilmemesi durumunda dijital erişimin kısıtlanabileceğinin de iletilmesine rağmen, sundukları hizmetlerin emsalsiz ve alternatifsiz olması vd. gerekçelerle uzun bir süre karşılık bulmamıştı.
Bu noktada Türkiye’nin de aralarında bulunduğu bazı ülkeler tarafından gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarının dışında kalan bu şirketler için özel bir vergi kanunu çıkarılarak hasılat üzerinden maktu bir vergileme rejimi tercih edildi. Dahası, Türkiye örneğinde bu yükümlülüklere uyulmaması halinde bant sınırlaması getirilmesi yaptırımına da doğrudan kanun metninde yer verildi. (Bant sınırlaması hükmünün 2023 tarihli AYM kararı ile yürürlüğünün durdurulduğunu hatırlatalım.)
Özellikle pandemi dönemi ile birlikte dijital işlem hacminin ve dolayısıyla dijital hizmet gelirlerinin dramatik olarak artması, bant sınırlaması ‘kart’ının da kanunlaşması ile birlikte bu şirketler tarafından bu defa direnç gösterilmeyerek uyum sağlandı.
Trump tarafından başlatılan 21.02.2025 tarihli soruşturma
ABD Başkanı Donald Trump, 21 Şubat’ta imzaladığı kararnameyle Türkiye’nin de dahil olduğu ve Amerikan dijital teknoloji şirketlerine vergi uygulayan ülkelere yönelik bir soruşturma başlattı. Bu girişimin amacı ABD’li şirketlerin üzerindeki vergi baskısını hafifletmek olmakla birlikte, sürecin sonunda söz konusu vergileri sürdürmekte ısrar eden ülkelere ek gümrük vergileri getirilmesi ihtimali öne çıkıyor. Son dönemde benzer konularda ABD yönetiminin öngörülemez, agresif aksiyonlar alabildiğini gözlemliyoruz.
Öyle anlaşılıyor ki, dijital hizmet vergisinin bütçe geliri anlamında fena sayılmayacak bir vergi tahsilat etkisi olsa da, toplam vergi gelirleri içerisindeki payının yüzdesel olarak minör kalması, muhatap olunabilecek olası yaptırımların belirsiz büyüklüğü karşısında oran düşürmek suretiyle bir nevi yapıcı niyet beyanında bulunulmuş oluyor.
İdari merkezlerinin tekrar ABD’ye taşınarak doğdukları ülkede vergilerini ödemeleri çağrılarına şimdilik ABD sınırları içerisinde yatırım vaadleri ile karşılık veren küresel teknoloji şirketleri için ‘vergisiz bir dünya’ hala mümkün, ancak hükümetlerin bu işlem hacmini ve ticari organizasyonu vergisiz alan olarak bırakma niyetleri olduğunu söyleyemeyiz. Dijital ticaretin işlem hacmi bu ivme ile büyüdüğü sürece tesiri düşen dijital hizmet vergisi yerini zamanla dahiyane bir başka vergi müessesine bırakacaktır.
Yorumlar